Szkolny Punkt Konsultacyjny im. Joachima Lelewela przy Ambasadzie RP w Brukseli

Przyszedłem na świat 1786, 22 marca, niedołężny chimeryk, upornie wymagający, nieutulony i nieucieszony płaksa; niańce i rodzinie wielce uciążliwy, w czwartym zaledwie roku z rąk piastunki krzepciej na nogach stanąłem. Tak Lelewel, w późnym już wieku, charakteryzuje siebie w pierwszych latach życia. Miał lat pięć w momencie ogłoszenia Konstytucji 3 Maja, lat osiem w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej i lat dziewięć w roku ostatniego rozbioru Polski. Przeżył więc we wczesnym dzieciństwie, wraz z całym narodem, dramat utraty ojczyzny, który całe jego pokolenie naznaczył niezatartym piętnem.

Dzieciństwo i młodość spędził Joachim Lelewel w Warszawie w rodzinnej kamienicy przy ulicy Długiej 4. Nauki początkowe pobierał u nauczycieli domowych, jak wtedy było we zwyczaju, potem w latach 1801-1804 w słynnym Collegium Nobilium, konwikcie pijarskim przy ulicy Miodowej. Już wtedy najbardziej interesowała go historia, która stanie się pasją całego jego życia. Na początku XIX w. na ziemiach polskich istniały tylko trzy Uniwersytety.Ani jednego z nich nie było jednak w Warszawie. Wyjechał więc Lelewel na studia do Wilna, gdzie studiował na wydziale historycznym Uniwersytetu Wileńskiego w latach 1804-1808. Następnie, przez wiele lat, był profesorem tej uczelni. Lata pracy pedagogicznej i naukowej na Uniwersytecie Wileńskim to najpomyślniejszy okres w życiu Lelewela. Pracował intensywnie, raz po raz publikując artykuły i książki dotyczące różnych okresów historii Polski i powszechnej. Był prekursorem w wielu dziedzinach historii, a zwłaszcza w dziedzinie tak zwanych nauk pomocniczych, takich jak numizmatyka (nauka o starych monetach), geografia historyczna, sfragistyka (nauka o starych pieczęciach), heraldyka (nauka o herbach), bibliografia i wiele innych. W historiografii polskiej Lelewel jest uznawany za pierwszego polskiego historyka o sposobie pracy prawdziwie naukowym. Mówi się więc o nim jako o ojcu polskiej historiografii nowoczesnej.